Cari Açığı Düşürmenin Yolu Yerli Üretimi Güçlendirmektir

Yeminli Mali Müşavir Cihat Çetinkaya, Türkiye’nin cari açık sorununa kalıcı çözümün ithalatı sınırlayan veya yasaklayan politikalar değil, ithal edilen ürünleri rekabetçi biçimde Türkiye’de üretebilecek sanayi ve üretim kapasitesinin güçlendirilmesi olduğunu söyledi. Çetinkaya, üretimde kullanılan ara malı, teknoloji ve enerji başta olmak üzere dışa bağımlılığı azaltacak yatırımların cari denge açısından stratejik önem taşıdığını belirtti.

CARİ AÇIK SADECE İTHALAT RAKAMI DEĞİLDİR

Cari açığın yalnızca “çok ithalat yapıyoruz” şeklinde okunmasının eksik bir yaklaşım olduğunu ifade eden Çetinkaya, Türkiye’nin üretim yapısının ve ithalatın niteliğinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Çetinkaya şunları söyledi: “Cari açığı kalıcı olarak düşürmenin yolu ithalatı yasaklamak değil, yerli üretimi güçlendirmektir. Eğer sanayicimiz üretim yapmak için dışarıdan ara malı, makine, teknoloji veya enerji almak zorundaysa ithalatın bir bölümü doğrudan üretimin parçasıdır. Dolayısıyla asıl mesele ithalatı durdurmak değil, bugün dışarıdan aldığımız ürünlerin hangilerini rekabetçi şekilde Türkiye’de üretebileceğimizi belirlemektir.”

30,7 MİLYAR DOLARLIK AÇIK ÜRETİM YAPISINI TARTIŞMAYI GEREKTİRİYOR

TCMB’nin yayımladığı ödemeler dengesi verileri Türkiye’nin dış denge sorununda üretim yapısının önemini bir kez daha gündeme getirirken, Haziran 2026 verileri 13 Ağustos’ta açıklanacak. TCMB ayrıca 13 Ağustos’ta yayımlanacak Haziran verileriyle finans hesabının bazı kalemlerinde veri kalitesini artırmaya yönelik revizyonların da istatistiklere yansıtılacağını duyurdu.  

Mayıs itibarıyla 2026’nın ilk beş ayında cari işlemler açığının yaklaşık 30,7 milyar dolara ulaşmasına dikkat çeken Çetinkaya, dış dengenin yalnızca kısa vadeli tedbirlerle değil üretim politikasıyla ele alınması gerektiğini ifade etti.

İTHAL ETTİĞİMİZİ ÜRETEBİLEN BİR TÜRKİYE OLMALIYIZ

Türkiye’nin özellikle yüksek katma değerli üretime yönelmesi gerektiğini belirten Çetinkaya, yerli üretimin yalnızca cari açık açısından değil istihdam, vergi gelirleri, teknoloji kapasitesi ve ekonomik büyüme bakımından da önemli olduğunu kaydetti.

Çetinkaya, “Bir ürünü ithal etmemek için yasak koymak başka şeydir, o ürünü Türkiye’de daha kaliteli ve rekabetçi şekilde üretmek başka şeydir. Biz ikinci yolu güçlendirmeliyiz. Sanayicinin yatırım yapabileceği, finansmana ulaşabileceği, enerji ve iş gücü maliyetlerini öngörebileceği bir ortam oluşturursak ithalat bağımlılığını doğal biçimde azaltabiliriz.” dedi.

YERLİ ÜRETİM SADECE NİHAİ ÜRÜN DEMEK DEĞİL

Sanayi politikalarında ara malı üretiminin özellikle önem taşıdığını vurgulayan Çetinkaya, Türkiye’de üretilen nihai bir ürünün içerisindeki ithal girdi oranının da dikkate alınması gerektiğini söyledi.

Çetinkaya, “Ürünün üzerine ‘yerli üretim’ yazmak tek başına yeterli değil. O ürünün hammaddesinden ara malına, makinesinden teknolojisine kadar ne kadarını ülkemizde üretebildiğimize bakmalıyız. Gerçek yerlileşme, üretimin tedarik zincirinde dışa bağımlılığı azaltabilmektir.” ifadelerini kullandı.

İHRACATIN KATMA DEĞERİNİ YÜKSELTMELİYİZ

Cari dengeyi iyileştirmenin diğer ayağının ihracattan elde edilen katma değeri artırmak olduğunu belirten Çetinkaya, Türkiye’nin kilogram başına daha yüksek gelir sağlayan teknoloji, yazılım ve yüksek katma değerli sanayi ürünlerine ağırlık vermesi gerektiğini ifade etti.

Çetinkaya sözlerini şöyle tamamladı:

“Cari açığı azaltmanın sürdürülebilir yolu üretmek, verimliliği artırmak ve dünyaya daha yüksek katma değer satmaktır. Türkiye’nin hedefi ithalatı yasaklayan bir ekonomi değil, ithal etmek zorunda kaldığı ürünleri üretebilen ve ürettiğini dünyaya satabilen güçlü bir ekonomi olmalıdır. Yerli üreticiyi teknoloji, finansman ve yatırım politikalarıyla güçlendirdiğimiz ölçüde cari açık sorununu da kalıcı biçimde çözebiliriz.”